Pharmacogenetics

     หลังจากที่ได้ทำความรู้จักกับเทคนิค MassARRAY ในเชิงเทคนิคกันไปแล้ว วันนี้เราจะมาดูกันว่าเทคโนโลยีนี้มีบทบาทสำคัญอย่างไรในการสนับสนุนการทำงานของแพทย์และเภสัชกร โดยเฉพาะในการตรวจวิเคราะห์ยีนของผู้ป่วยที่มีความเกี่ยวข้องกับ การตอบสนองต่อยาและความเสี่ยงต่อการเกิดพิษจากยา ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการพิจารณาเลือกใช้ยาและการปรับขนาดยาให้เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย (Pharmacogenetics หรือ เภสัชพันธุศาสตร์) โดยเฉพาะในผู้ป่วยโรคมะเร็ง

การประยุกต์ใช้ MassARRAY ในบริบทนี้ถือเป็นนวัตกรรมด้าน การบริหารยาเฉพาะบุคคล (Tailored Medicine หรือ Personalized Medicine) ซึ่งอาศัยหลักการตรวจวิเคราะห์ยีนของกลุ่มเอนไซม์ในตับ โดยเฉพาะ Cytochrome P450 Isozymes (CYPs) ซึ่งเป็นเอนไซม์หลักที่มีบทบาทในการเมตาบอไลซ์ยาหลายชนิดในร่างกายมนุษย์ 

ผลการตรวจจะทำให้แพทย์และเภสัชกรทราบ Genotype ของผู้ป่วยแต่ละราย และสามารถประเมินความสามารถในการตอบสนองต่อยาได้อย่างแม่นยำ เช่น

• ผู้ป่วยที่มียีนปกติ สามารถใช้ยาในขนาดในขนาดเดิมได้

• ผู้ป่วยที่มียีนซึ่งทำให้เกิดการกำจัดยาได้เร็ว อาจจำเป็นต้องเพิ่มขนาดยา

• ผู้ป่วยที่มียีนซึ่งทำให้กำจัดยาได้ช้ากว่าปกติ จำเป็นต้องลดขนาดยาเพื่อหลีกเลี่ยงผลข้างเคียง

• ผู้ป่วยที่ไม่สามารถเมตาบอไลซ์ยาบางชนิดได้ อาจไม่สามารถใช้ยานั้นได้เลย

รายงานผลการตรวจที่ส่งถึงแพทย์มักอยู่ในรูปแบบ Dashboard ที่เข้าใจง่าย โดยใช้สัญลักษณ์คล้าย ไฟจราจร เพื่อช่วยให้สามารถตัดสินใจเลือกใช้ยาได้อย่างรวดเร็วและแม่นยำยิ่งขึ้น ส่งผลให้การรักษามีประสิทธิภาพ ปลอดภัย และเหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละรายอย่างแท้จริง

นอกจากนี้ เทคนิค MassARRAY ยังมีจุดเด่นในการตรวจวิเคราะห์ ยีนหลายตำแหน่งพร้อมกันในครั้งเดียว (Multiplex Analysis) ช่วยประหยัดเวลา เพิ่มประสิทธิภาพในการตรวจ และตอบโจทย์การแพทย์แม่นยำในยุคปัจจุบันได้อย่างสมบูรณ์

       เพื่อจะได้ทราบว่าผู้ป่วยแต่ละรายมีสภาพ gene ในการตอบสนองต่อยาเป็นอย่างไรบางราย มี gene ปกติก็สามารถได้รับยาในขนาดเดิม บางราย มี gene ที่ขับออกยาได้เร็วขึ้น ก็จำเป็นต้องเพิ่มขนาดยาบางราย มี gene ที่ขับออกยาได้ช้ากว่าปกติ ก็จำเป็นต้องลดขนาดยาเพื่อป้องกันผลข้างเคียงบางราย มี gene ที่ทำลายยาไม่ได้ ก็ไม่สามารถให้ยานั้นๆ ได้โดยลักษณะของรายงาน ที่มาสู่แพทย์ จะเป็นรูปแบบรายงานคล้าย Dashboard เป็นสัญลักษณ์คล้ายไฟจราจร ทำให้แพทย์สามารถมีข้อมูลเพิ่มเติม ถึงการเลือกใช่้ยาได้เฉพาะเจาะจงกับผู้ป่วยแต่ละลาย(Personalized Medicine) โดยเทคนิค MassARRAY สามารถตรวจวิเคราะห์ได้พร้อมกัน ทีละหลายยีนได้