การสกัดดีเอ็นเอ (DNA extraction) เป็นขั้นตอนพื้นฐานที่มีความสำคัญอย่างยิ่งในงานด้านชีววิทยาระดับโมเลกุล ไม่ว่าจะเป็นงานวิจัย งานวินิจฉัยทางการแพทย์ หรือการตรวจวิเคราะห์ทางพันธุศาสตร์ เนื่องจากคุณภาพของดีเอ็นเอที่ได้จะส่งผลโดยตรงต่อความแม่นยำของผลการทดสอบในขั้นตอนถัดไป
ในปัจจุบัน ชุดสกัดดีเอ็นเอที่มีจำหน่ายในท้องตลาดมีหลากหลายรูปแบบ โดยสามารถจำแนกวิธีการสกัดที่นิยมใช้ได้ เช่น
- วิธี Organic extraction (เช่น Phenol–chloroform)
- วิธี Column-based extraction (silica column)
- วิธี Salting-out
- วิธี Magnetic bead-based extraction
แต่ละวิธีมีหลักการ ขั้นตอน และจุดเด่นที่แตกต่างกัน ทั้งในด้านความสะดวก ความบริสุทธิ์ของดีเอ็นเอที่ได้ ระยะเวลา และความเหมาะสมกับตัวอย่างชนิดต่าง ๆ
มารู้จักการสกัดดีเอ็นเอด้วยวิธี Magnetic bead กันเถอะ!!
ปัจจุบัน การสกัดดีเอ็นเอถือเป็น “ประตูบานแรก” สู่โลกของการศึกษางานในระดับโมเลกุล และแน่นอนว่าทุกคนต่างต้องการดีเอ็นเอที่มีคุณภาพดี มีความบริสุทธิ์สูง และเหมาะสมต่อการนำไปใช้งานต่อ ไม่ว่าจะเป็น PCR, qPCR, NGS หรือการวิเคราะห์ทางพันธุกรรมอื่น ๆ
คำถามสำคัญจึงเกิดขึ้นว่า “เราจะสกัดดีเอ็นเออย่างไรให้ได้คุณภาพที่ดีที่สุด?”
วันนี้เราจะพาทุกท่านมาทำความรู้จักกับการสกัดดีเอ็นเอโดยอาศัย อนุภาคแม่เหล็ก (Magnetic bead) ซึ่งเป็นหนึ่งในวิธีที่ได้รับความนิยมอย่างมากในปัจจุบัน
การสกัดดีเอ็นเอด้วยวิธี Magnetic bead มีความแตกต่างจากวิธีแบบคอลัมน์ (column-based) โดยขั้นตอนการจับของดีเอ็นเอจะเกิดขึ้นบนผงแม่เหล็กหรืออนุภาคแม่เหล็ก (magnetic particles) ภายใต้สภาวะและน้ำยาที่เหมาะสม ทำให้ดีเอ็นเอสามารถจับกับผิวของอนุภาคแม่เหล็กได้อย่างมีประสิทธิภาพ ในขั้นตอนการล้างสิ่งปนเปื้อน สามารถทำได้อย่างสะอาดและสมบูรณ์ โดยใช้เพียงน้ำบริสุทธิ์ร่วมกับแรงดูดของแม่เหล็ก ช่วยกำจัดโปรตีน สารเคมี และสิ่งปนเปื้อนอื่น ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ สำหรับขั้นตอนสุดท้าย คือการแยกดีเอ็นเอออกจากผงแม่เหล็ก สามารถทำได้ง่ายด้วยการเติมน้ำยา Elution เพียงชนิดเดียว ซึ่งช่วยลดโอกาสการปนเปื้อนของสารเคมีที่ไม่ต้องการ โดยเฉพาะแอลกอฮอล์ที่มักเป็นปัญหาในบางวิธีการสกัด จากขั้นตอนทั้งหมดนี้ ทำให้การสกัดดีเอ็นเอด้วยวิธี Magnetic bead ให้ดีเอ็นเอที่มี ความเข้มข้นสูง ความบริสุทธิ์ดี และพร้อมสำหรับการใช้งานในงานวิเคราะห์ระดับโมเลกุลได้อย่างมั่นใจ
ภาพ 1 แสดงขั้นตอนการสกัดดีเอนเอด้วยวิธี Magnetic bead
ครั้งหน้าใน Part 2 มาดูกันว่ากลุ่มตัวอย่างแต่ละชนิดสกัดสกัดต่างกันหรือไม่ แล้วพบกันนะคะ